Overige economische gevolgen

Zoals in § 3.1 is aangegeven raakt levensduurverlenging veel onderdelen binnen het bedrijf. Soms niet direct in beeld of meetbaar. Zoals de verborgen kosten vaak onderdeel zijn van de (lagere) melkproductie. De meest voor de hand liggende en belangrijkste gevolgen zijn hiervoor besproken. Een paar onderdelen die vaak buiten beeld blijven bespreken we hier ook kort omdat ze samenhangen met de levensduur en de manier waarop melkveehouders een langere levensduur willen bereiken. In de figuur nog eens het overzicht met in de omrande vakjes enkele onderwerpen die we bespreken.

Arbeid komt ter sprake in § 3.8 en het integrale resultaat komt  ter sprake in § 3.9.

Hoe de kosten voor reproductie en fokkerij zullen veranderen onder invloed van de levensduur, hangt samen met de strategie die wordt gevolgd. Wordt bewust duurder sperma gebruikt? Of uitsluitend van bewezen fokstieren? Wordt langer doorgegaan met insemineren omdat je bepaalde koeien niet willen afvoeren? Een oudere veestapel heeft gemiddeld iets meer inseminaties nodig, maar individueel bekeken is het aantal koeien dat veel meer inseminaties vraagt, beperkt. Niet meer drachtig willen worden is bij oude koeien vaak de belangrijkste reden voor afvoer. De tussenkalftijd neemt toe, de melkproductie blijft mogelijk te lang op een te laag niveau, de BCS neemt teveel toe en de kans op problemen in de droogstand en later in de transitieperiode wordt groter. Het aantal inseminaties en de spermaprijs zijn niet van doorslaggevende betekenis als de koe genoeg produceert en nog goed genoeg is om de volgende lactatie goed door te komen. Het verschil in spermaprijs voor een paar rietjes wordt ruimschoots goed gemaakt door de koe zelf en een eventuele dochter met goede kwaliteiten. Sommige melkveehouders gaan meer (duur) gesekst sperma gebruiken om de kans op vaarsjes te vergroten en daarbij het aandeel inseminaties met een vleesras te kunnen vergroten. De verleiding om teveel vaarsjes aan te houden wordt dan minder en de opbrengst uit verkoop van kalveren neemt toe. Andere melkveehouders houden consequent meer vaarsjes aan om later een scherpere selectie toe te passen zodra ze meer ontwikkeld zijn. Ze willen het zelf goed kunnen beoordelen of een vaarskalf potentie heeft om oud te worden. Dat kan ook in combinatie met gesekst sperma als je van bepaalde koeien per se dochters wilt. De selectie begint dan feitelijk al aan de voorkant. In de meeste gevallen worden de opfokkosten niet goedgemaakt met de verkoop van de boventallige vaarzen. Al met al is op voorhand niet te voorspellen hoe de kosten veranderen, maar als meer vleesstieren worden ingezet dan zullen de kosten dalen omdat de spermaprijs van vleesstieren gemiddeld lager is. Wordt in combinatie met maximaal gebruik van vleesstieren duurder gesekst sperma gebruikt van fokstieren, dan nemen de kosten daarvan toe, maar er kan weer meer goedkoper sperma van vleesstieren worden ingezet. Bekijk je het integraler en neem je de lagere opfokkosten en de hogere opbrengsten uit verkoop van kalveren mee, dan zullen de kosten zeker flink dalen. Het gebruik van goedkoper sperma van een fokstier als een koe na een aantal inseminatie nog niet drachtig is, is geen probleem als de stier voldoende kwaliteiten heeft die passen bij het fokdoel. Anders is het af te raden.

In het onderhoud van de stal maakt levensduur nauwelijks verschil. In een bestaande situatie zijn de investeringen reeds gedaan en tellen de jaarlasten grotendeels door. Is de melkproductie begrensd, door bijvoorbeeld de fosfaatwetgeving, dan kan in bestaande stallen enkel worden bespaard op het onderhoud of de vrijkomende ruimte kan een andere bestemming worden gegeven zoals een extra strohok of een ruimere behuizing voor de droge koeien of pinken. Een andere optie is verbreden van de boxen wat een positief effect heeft op het ligcomfort en de ligtijd en dat draagt bij aan gezondheid, productie en levensduur. De praktijk laat zien dat de gemiddelde productie per box stijgt; met minder koeien dezelfde productie, een belangrijk economisch voordeel. De vaste kosten per koeplaats nemen dan wel toe maar per kg melk maakt het geen verschil. De belangrijkste effecten zijn te verwachten als minder jongvee wordt aangehouden aangezien minder opfokruimte nodig is, de iglo’s en strohokken minder intensief gebruikt worden en minder zullen slijten. Ook het stroverbruik wordt minder. Bij nieuwbouw voor jongvee kan daarmee rekening worden gehouden en kan flink op de kosten worden bespaard. Wanneer de melkproductie als gevolg van een langere levensduur verder toeneemt, worden de huisvestingskosten van het melkvee per kg melk uiteindelijk lager. In geval van een verdere begrenzing van de productie (fosfaatrechten) zal door de hogere productie per koe het aantal koeien afnemen en zal sprake zijn van onderbezetting. De kosten per koe nemen toe maar de kosten per kg fosfaatrecht en per kg melk blijven gelijk of zullen zelf dalen. Al met al is het sterk afhankelijk van de soort maatregelen die worden genomen wat de invloed van de levensduur op de huisvestingskosten is. In § 3.9 komen we daarop terug.